Available on
شیر یا خط - فصل سوم - قسمت سوم
۱۷ آذر ۱۳۹۸
December 8 2019
این قسمت را در حالی ضبط میکنیم که تقریباً چهار سال از نخستین سمینار بیتکوین در ایران در دانشگاه شهید بهشتی و حدود سه سال از آغاز پادکست شیر یا خط میگذرد. در قالب یک میکروفون آزاد، سراغ مهمترین اتفاقهای دو ماه گذشته میرویم: کنفرانس دِوکان ۵ اتریوم در اوساکای ژاپن و آینده این نسل از بلاکچینها، بحث پرچالش سانسورشیپ و هشریت در شبکه بیتکوین، و در پایان گفتوگویی درباره آینده خودِ پادکست.
🇬🇧 English Summary
This episode of the Shir Ya Khat (Heads or Tails) podcast, recorded December 8, 2019, opens with community initiatives around Persian-language localization of blockchain resources—including MyEtherWallet and ethereum.org—and a Gitcoin grant proposal leveraging quadratic voting and matched crowdfunding to support the Persian-speaking crypto ecosystem and Vitalik Buterin’s “one million Ethereum developers” goal. The hosts recap the DevCon V conference in Osaka, diving deep into Ethereum 2.0’s roadmap: sharding to reduce full archival node storage burdens, the transition from Proof of Work to Proof of Stake (with 32 ETH validator staking, slashing, the difficulty bomb, and the recurring six-month delays), and the unresolved “nothing at stake” problem, alongside Layer 2 scalability solutions like the Lightning Network and Plasma for lowering transaction fees. They also cover Ethereum’s decentralized governance (EIPs, BIPs, Ethereum Magicians, hard forks, gas price and chain ID changes, and nodes falling behind after updates), zero-knowledge cryptography projects such as Aztec and zk-SNARKs for private ERC-20 tokens à la Zcash and Monero, the Ethereum Name Service (ENS) for human-readable addresses and universal login, and inter-blockchain communication via oracles enabling Ethereum–Zcash interoperability. A lengthy debate follows on Bitcoin censorship resistance, examining whether concentrated hash rate in China, Russia, and the US could let governments compel mining pools to block transactions tied to money laundering, terrorism, or illicit trade—invoking 51% attacks, selfish/shadow mining, P2Pool decentralization, the Liberty Reserve takedown, and Ross Ulbricht as reference points. The participants ultimately disagree on whether such censorship is technically and legally feasible versus a fundamental violation of Bitcoin’s protocol as an immutable “truth machine,” closing with plans to decentralize and rotate the podcast’s own production using Gitcoin-funded bounties.
توضیحات اپیزود
این اپیزود با معرفی یک حرکت جمعی همراه با بچههای کوینایران و گروه شیر یا خط آغاز میشود؛ تلاشی برای فارسیسازی منابع بلاکچین تا مخاطبان فارسیزبان در ایران، افغانستان و دیگر کشورها بتوانند بدون واسطه به این منابع دسترسی داشته باشند. در همین راستا سایت ethereum.org در ماه گذشته فارسیسازی شده و کاربران میتوانند در بخش زبان، فارسی را انتخاب کنند. برای تأمین مالی این کار از گیتکوین استفاده شده است؛ پلتفرمی شبیه کیکاستارتر که با کریپتوکارنسی و بیشتر با اتریوم و توکنهای روی آن کار میکند و در آن کمکهای جامعه با مکانیزمی مانند کوادراتیک ووتینگ مَچ (تطبیق) میشود. نکته کلیدی آنجاست که در این مدل، «تعداد» حمایتکنندگان مهمتر از مبلغ است و میتواند توجه جامعه جهانی بلاکچین را به بخش فارسیزبانها جلب کند؛ چیزی که با هدف «یک میلیون توسعهدهنده اتریوم» که ویتالیک و تیم اتریوم مطرح کردهاند همراستاست.
بخش اصلی اپیزود به گزارش دِوکان ۵ و بحثهای پیرامون اتریوم ۲.۰ میپردازد. توضیح داده میشود که اتریوم ۲.۰ لزوماً نسخهای که جایگزین فوری شود نیست؛ چند مسیر پژوهشی و پیادهسازی موازی در جریان است و در نهایت مسیری که کار کند به نتیجه میرسد. مفاهیمی مانند شاردینگ (تقسیم بلاکچین به شاردهای مختلف برای کاهش حجم و افزایش مقیاسپذیری)، پروفآفاستیک با استیک ۳۲ اتریوم برای هر ولیدیتور، هارد فورک اخیر اتریوم و فورک پیشروی دو هفته آینده بهتفصیل بررسی میشوند. در کنار آن، مشکل معروف Nothing at Stake، نحوه تصمیمگیری در شبکه اتریوم از طریق گروه Ethereum Cat Herders و کنار کشیدن ویتالیک از تصمیمگیری متمرکز، و همچنین اثر راهحلهای لایه دوم مانند لایتنینگ نتورک و پلاسما بر کاهش هزینه تراکنشها مطرح میشود.
نیمه دوم اپیزود به یکی از جدیترین و چالشیترین بحثها اختصاص دارد: آیا میتوان تراکنشهای بیتکوین را سانسور کرد؟ با تکیه بر ویدیویی که در سایت کوینایران منتشر شده، سناریوی توقف تراکنشها از طریق تمرکز هشریت (حدود ۹۰ درصد در چین، آمریکا و روسیه) و امکان اعمال حکم قضایی بر ماینرهای بزرگ بررسی میشود. در مقابل، دیدگاهی مطرح میشود که چنین کاری در عمل حمله ۵۱ درصدی به شبکه است، با هدف بنیادی بیتکوین یعنی محافظت از شفافیت و صحت دادهها در تضاد است و جابهجایی ماینینگپولها به حوزههای قضایی دیگر یا پولهای غیرمتمرکز مانند P2Pool میتواند آن را دور بزند. مثالهای تاریخی مانند لیبرتی ریزرو، سلفیش/شادو ماینینگ و راس اولبریشت برای تحلیل این نبرد حقوقی-فنی به کار گرفته میشوند.
نکات اصلی بحثشده
فارسیسازی اکوسیستم و گیتکوین
- هدف: فارسیسازی فهرست و مطالب کلی سایتها و منابع آموزشی بلاکچین و لینک به منبع اصلی انگلیسی، تا جمعیت بیش از صد میلیون فارسیزبان به این ریسورسها دسترسی پیدا کنند.
- سایت ethereum.org فارسیسازی شد و در بخش انتخاب زبان قابل دسترس است؛ نسخه MyEtherWallet نیز پیشتر ترجمه شده بود و بازبینی میشود.
- گیتکوین یک پروژه اوپنسورس (نه پروژه ما) است؛ کمکهای جامعه با اتریوم و توکنهای روی آن مَچ میشود و «تعداد» حمایتکنندگان مهمتر از مبلغ است.
- حتی یک دلار یا یک توکن یا صرفاً به اشتراکگذاری در شبکههای اجتماعی، نشاندهنده حضور پررنگ کاربران فارسیزبان است و به جذب فاند برای تیمهای ایرانی کمک میکند.
دِوکان ۵ و اتریوم ۲.۰
- اتریوم ۲.۰ مجموعهای از پژوهشها و پیادهسازیهای موازی است و لزوماً جایگزین فوری اتریوم فعلی نیست؛ میتواند چینی جدا یا ادامه همین چین باشد.
- شاردینگ: تقسیم بلاکچین به شاردهای مختلف با تراکنشهای مستقل که هرچند وقت یکبار نتیجه را روی چین اصلی ثبت میکنند؛ راهی برای حل مشکل حجم بالای نود (فول آرکایوال حدود دو ترابایت) و حفظ غیرمتمرکز بودن.
- پروفآفورک انرژی و منابع زیادی مصرف میکند؛ پروفآفاستیک بهجای اثبات کار سختافزاری، با استیک کردن (مثلاً ۳۲ اتریوم برای هر ولیدیتور) صحت تراکنشها را تضمین میکند و تقلب به قیمت از دست رفتن استیک تمام میشود.
- بحث مقیاسپذیری: خودِ پروفآفاستیک بیشتر تعداد ولیدیتورها و غیرمتمرکز بودن را افزایش میدهد؛ کاهش هزینه تراکنش عمدتاً از ترکیب آن با راهحلهای لایه دوم (لایتنینگ نتورک، پلاسما) میآید.
- مشکل Nothing at Stake: در فورک شدن شبکه، ولیدیتور میتواند در هر دو شاخه استیک خود را داشته باشد و از هر دو منتفع شود، برخلاف پروفآفورک که ماینر باید هشپاور را به یک شاخه اختصاص دهد.
- دیفیکالتی بامب مکانیزمی است که روزِ آمادگی، ماینینگ پروفآفورک را عملاً ناممکن میکند؛ اما در هارد فورکهای اخیر و فورک دو هفته آینده باز هم شش ماه به تعویق افتاده چون پروفآفاستیک هنوز آماده و امن نیست.
- تصمیمگیری در اتریوم از طریق گروه باز Ethereum Cat Herders با جلسات ویدیویی هفتگی عمومی انجام میشود و ویتالیک خود را از تصمیمگیری متمرکز کنار کشیده است.
ENS و مباحث تکمیلی
- سرویس نام اتریوم (ENS) مانند DNS عمل میکند؛ بهجای آدرس بلند اتریوم میتوان از نامی مثل shiryakhat.eth استفاده کرد و به آن آدرس اتریوم فرستاد.
- ENS اکنون از چند کوین دیگر مثل بیتکوین هم پشتیبانی میکند (به شرط پشتیبانی والت)؛ همچنین یونیورسال لاگین امکان ورود به وبسایتها بدون یوزرنیم و پسورد با کلید نود را فراهم میکند.
- بحث زیرو-ناولج و پروژههایی مثل AZTEC برای انجام تراکنشهای خصوصی ERC20 روی اتریوم (شبیه زیکش و مونرو) مطرح شد.
- اینتر-بلاکچین کامیونیکیشن: فورک اخیر پشتیبانیای اضافه کرده تا قراردادهای هوشمند اتریوم بتوانند با کمک اوراکلها تراکنشهای زیکش را درک و تأیید کنند.
سانسورشیپ و هشریت در بیتکوین
- باور رایج: بیتکوین سانسورشیپ ریزیستنس است و اگر تراکنشی به هر طریق (حتی ارتباط ماهوارهای) به شبکه برسد، انجام میشود.
- سناریوی مطرحشده: چون حدود ۹۰ درصد هشریت در چین، آمریکا و روسیه متمرکز است، با حکم قضایی جهانی یا چند حکم هماهنگ میتوان ماینرهای بزرگ (بیزینسهای چند صد میلیون دلاری با هویت مشخص) را به رد کردن آدرسهای مرتبط با تروریسم، پولشویی، مواد مخدر و مواردی از این دست وادار کرد.
- دیدگاه مقابل: این عملاً حمله ۵۱ درصدی و نقض ساختار اصلی بیتکوین است؛ هدف بنیادی پروتکل محافظت از شفافیت و صحت دفتر حساب است، نه دخالت در محتوای تراکنشها.
- راه دور زدن: کافی است ماینینگپول به کشوری منتقل شود که این قوانین را اعمال نمیکند؛ ماینرها فقط کار پروفآفورک را انجام میدهند و در مورد محتوای بلاک تصمیم نمیگیرند. پولهای غیرمتمرکز مانند P2Pool این را سادهتر میکنند.
- مثالهای تاریخی: توقف بلاکهای خالی توسط GHash/سلفیشماینینگ در حدود ۲۰۱۴ و توافق جامعه علیه آن؛ لیبرتی ریزرو که کاملاً متمرکز بود و با هماهنگی ۱۸ کشور شاتدان شد و فاندرش ۲۰ سال زندان گرفت؛ و راس اولبریشت که با وجود ناشناس بودن در نهایت دستگیر شد.
- جمعبندی این بخش: از نظر فنی با ۵۱ درصد هشپاور بسیاری کارها شدنی است، اما نگه داشتن دائمی چنین سانسوری هزینه بسیار سنگین دارد، به اعتبار پولها آسیب میزند و مکانیزم بیتکوین باید مستقل از هر ایدئولوژی بماند؛ رسیدگی به جرایم کار دادگاه و قانون است، نه پروتکل.
آینده پادکست شیر یا خط
- هدف: غیرمتمرکز کردن مدیریت پادکست تا مشکلاتی مثل قطعی اینترنت ایران باعث توقف ضبط نشود.
- گردش نقشها (مدیریت، ضبط، ادیت، هماهنگی) میان اعضا و امکان حضور یا عدم حضور هر فرد بدون توقف اپیزودها.
- دعوت از شنوندگان برای ارسال پیام، پیشنهاد موضوع و حتی پروپوزال اپیزود؛ و امکان اختصاص جایزه/بانتی از محل حمایتهای گیتکوین برای کسانی که در تولید کمک میکنند.
نتیجهگیری
این اپیزود از آینده اتریوم و اتریوم ۲.۰ آغاز شد و به پرسشهای بنیادین درباره امنیت، تمرکززدایی و سانسورناپذیری بیتکوین رسید. جمعبندی مشترک این است که بخش زیادی از این مباحث هنوز پژوهشی و بازند و پاسخ نهایی را «آزمون زمان» میدهد؛ همانطور که پیشبینیهای اپیزودهای پیشین درباره فورک بیتکوین کش بهمرور درست از آب درآمد. از نظر فنی و قانونی توقف تراکنشها شدنی است، اما پذیرش آن از سوی جامعه و پایداری بیتکوین در بلندمدت داستان دیگری است؛ تا وقتی آدمهای زیادی به این پروتکل باور داشته باشند و از آن استفاده کنند، وضع چنین قوانینی حداکثر میتواند رشد آن را کند کند، نه متوقف.
منابع
- معرفی گیتکوین برای فارسیسازی اکوسیستم بلاکچین — CoinIran Gitcoin
قسمتهای مرتبط
- ماینینگ و اثبات کار — مبنای پروفآفورک که این قسمت برای مقایسه با پروفآفاستیک و بحث سانسور و حمله ۵۱٪ به آن تکیه میکند
- مقیاسپذیری و شاردینگ — عمیقتر به شاردینگ و راهکارهای مقیاسپذیری اتریوم که در بحث اتریوم ۲ مطرح شد میپردازد
- مقیاسپذیری، تغییر اجماع و لایه دوم — دقیقاً به گذار به پروفآفاستیک و راهکارهای لایه دوم که اینجا اشاره شد ادامه میدهد
- هاردفورک دنکون و شاردینگ — دنبالهی عملی اتریوم ۲ و شاردینگ که در این قسمت بهصورت تحقیقاتی معرفی شده بود
- فرایند بهروزرسانی پروتکل اتریوم — بسط بحث هاردفورکها، رأیگیری و تصمیمگیری غیرمتمرکز اتریوم که در این قسمت مطرح شد
- معرفی اتریوم — پیشنیاز و معرفی پایهای اتریوم و ماشین مجازی آن که این قسمت بر پایهاش بحث اتریوم ۲ را پیش میبرد
