![Blockchain Through Philosophy - Interview with Creston Davis [English] (S03E07) Episode Image](https://shiryakhat.net/img/episodes/S03E07.jpeg)
Available on
شیر یا خط - فصل سوم - قسمت هفتم
Blockchain Through Philosophy
در این قسمت از پادکست شیر یا خط سراغ نگاهی فلسفی و رادیکال به بلاکچین میرویم؛ گفتوگویی که در آن بلاکچین نه صرفاً یک فناوری مالی، بلکه فناوریای در نظر گرفته میشود که میتواند مناسبات قدرت، کار و زندگی انسان را دگرگون کند. مهمان این قسمت پروفسور کرستون دیویس، استاد فلسفه و از بنیانگذاران مدرسه مطالعات عالی جهانی (GCAS) در دوبلین است که همراه با سلمان و شایان از دریچه فلسفه به سراغ تمرکززدایی، سرمایهداری و آینده میرود.
🇬🇧 English Summary
This episode of the Shir Ya Khat (Sheer ya Khat) podcast breaks format as an English-language video interview—later to be released in Persian translation—featuring co-host Salman’s former professor Creston Davis, a philosopher and co-founder of the Global Center for Advanced Studies (GCAS) in Dublin, in a wide-ranging philosophical conversation about blockchain, decentralization, and the political economy of technology. Grounding the talk in libertarian and anarcho-capitalist thought, individual sovereignty in free markets, and the distrust of states and corporations, the hosts and guest examine how Bitcoin and decentralized systems were meant to empower people yet often backfired—citing Wall Street bank bailouts, corporate rescues, and the deepening burden placed on individuals. Drawing on thinkers like Marx, Deleuze, Lyotard, Adam Greenfield, Jeremy Rifkin, and Bertrand Russell, the discussion connects fractional-reserve banking and financial intermediaries to a “second exploitation” of labor and money, while touching on DeFi (decentralized finance), speculative crypto markets, IPOs, market manipulation, and regulation. Much of the conversation reflects on the COVID-19 pandemic as a “Petri dish” for dystopian scenarios, exploring fake news, post-truth media, conspiracy theories, nationalism, xenophobia, surveillance capitalism (Facebook, Twitter, Google), automation, AI algorithms, and offshored labor. The dialogue also weighs the sustainability of protest movements—referencing Occupy Wall Street, Bernie Sanders, and Alain Badiou—and how GCAS was built as a P2P (peer-to-peer) collective to sustain autonomy over generations, closing on themes of trust, culture, and community as the necessary ethos underpinning decentralized technology, with notes on GCAS’s open-source work via Slack and GitHub and its outreach to Iran.
توضیحات اپیزود
این اپیزود گفتوگویی است میان سلمان صادقی، شایان اسکندری و مهمان برنامه، پروفسور کرستون دیویس، که فلسفه را در دانشگاههای آمریکا خوانده و از بنیانگذاران و استادان مدرسه مطالعات عالی جهانی (GCAS) است. محور بحث این است که بلاکچین را میتوان همچون یک فناوری رادیکال دید و آن را در زمینهای فلسفی و تاریخی نشاند؛ از سنت فکری ارسطو و افلاطون تا اندیشههای مدرن درباره فرد، جامعه و قدرت. گفتوگو با طرح مفهوم لیبرتارینیسم و آنارکو-کاپیتالیسم آغاز میشود، جایی که به فرد و حاکمیت او در بازار آزاد بیش از دولتها و شرکتها اعتماد میشود.
دیویس بحث را به سمت نقد ساختارهای قدرت میبرد: نقش دولتها و بوروکراسیها، همدستی دولت با شرکتهای بزرگ فناوری مانند آمازون، اپل و گوگل، و نجات مالی بانکها و شرکتها که بار آن در نهایت بر دوش افراد جامعه میافتد. او با ارجاع به مارکس از استثمار نیروی کار سخن میگوید و این پرسش را پیش میکشد که آیا واسطههای مالی و نظام بانکداری ذخیره کسری، لایهای دوم از استثمار انسان را میسازند؛ نخست کارِ انسان و سپس پول او. در این میان، بلاکچین بهعنوان فناوریای مطرح میشود که ادعا میکند قدرت را به دست مردم بازمیگرداند و از سلطه والاستریت و بانکها میکاهد.
بخش مهمی از گفتوگو به شرایط زمانه اختصاص دارد: پاندمی کرونا، بحرانهای سیاسی، اخبار جعلی و پساحقیقت، نظریههای توطئه در رسانهها، و رشد ناسیونالیسم و بیگانههراسی. دیویس این وضعیت را بستری برای سناریوهای دیستوپیایی میداند و درباره اتوماسیون، هوش مصنوعی و برونسپاری کار به کشورهای با نیروی کار ارزان هشدار میدهد. در پایان، بحث به تجربه ساختن نهادهای خودگردان و پایدار مانند GCAS، ناکامی جنبشهایی مثل اشغال والاستریت، و اهمیت ساختن فرهنگ و اعتماد در ساختارهای همتابههمتا میرسد.
نکات اصلی بحثشده
فلسفه و بلاکچین
- نگاه به بلاکچین بهعنوان یک فناوری رادیکال که میتواند مناسبات زندگی آینده انسان را تغییر دهد.
- پیوند دادن پرسشهای امروز درباره فناوری با سنت فلسفی از ارسطو و افلاطون تا اندیشه مدرن.
- ضرورت «تفکر رادیکال» درباره فناوری بهجای پذیرش بیچونوچرای آن.
آنارکو-کاپیتالیسم و حاکمیت فرد
- بحث درباره لیبرتارینیسم و آنارکو-کاپیتالیسم و بیاعتمادی به دولت به نفع فرد.
- ایده حاکمیت فرد در بازار آزاد، جایی که نه دولت و نه شرکتها مرجع مشروع تلقی نمیشوند.
- ارجاع به اینکه برخی بیتکوین را در امتداد همین اندیشه فردگرایانه میبینند.
قدرت، دولت و شرکتها
- نقد همدستی دولتها با شرکتهای بزرگ فناوری و ساختارهای شرکتی.
- نجات مالی بانکها و شرکتها و انتقال بار آن به افراد جامعه.
- بوروکراسی و تمرکز قدرت بهعنوان مانع نوآوری و پیشرفت اجتماعی.
استثمار و نقد سرمایهداری
- ارجاع به مارکس و استثمار نیروی کار در نظام سرمایهداری.
- طرح این پرسش که واسطههای مالی و بانکداری ذخیره کسری لایهای دوم از استثمار میسازند.
- نقد نئولیبرالیسم و منطق مصرف و بدهی.
پاندمی، اخبار جعلی و بحران زمانه
- کرونا بهعنوان بستری برای سناریوهای دیستوپیایی و بحرانهای سیاسی و انسانی.
- گسترش اخبار جعلی، پساحقیقت و نظریههای توطئه و دشواری راستیآزمایی اطلاعات.
- رشد ناسیونالیسم و بیگانههراسی در دل بحران.
اتوماسیون و آینده کار
- برونسپاری کار به کشورهای با نیروی کار ارزان و اثر آن بر مشاغل.
- اتوماسیون و هوش مصنوعی بهعنوان «شمشیر دولبه» برای آینده کار.
- نگرانی از تشدید نابرابری در سطح جهانی، بهویژه برای کشورهای درحالتوسعه.
تمرکززدایی، P2P و نهادهای پایدار
- بحث درباره بیتکوین، بازار و امور مالی غیرمتمرکز (DeFi).
- ساختارهای همتابههمتا (P2P) و اینکه حتی در نبود سیستم کامل، به اخلاق (ethos)، فرهنگ، زبان و اعتماد نیاز است.
- تجربه ساختن GCAS بهعنوان نهادی خودگردان و پایدار و درسگرفتن از ناکامی جنبشهایی مانند اشغال والاستریت که تداوم و مطالبه روشن نداشتند.
تحریم، ایران و دسترسی به فناوری
- اشاره به محدودیتها و تحریمهایی که دسترسی کاربران ایرانی به ابزارها و فناوری را دشوار میکند.
- اهمیت جامعه و اجتماع کاربران ایرانی و ساختن مسیرهای مشارکت پیرامون کریپتو و بلاکچین.
نتیجهگیری
پیام کلیدی این قسمت آن است که بلاکچین را نباید تنها بهعنوان یک ابزار مالی، بلکه بهعنوان بستری برای بازاندیشی در قدرت، کار و اعتماد دید. فناوری بهتنهایی رهاییبخش نیست؛ آنچه تفاوت میسازد فرهنگ، اخلاق و اجتماع پایداری است که پیرامون آن ساخته میشود. در زمانهای پر از بحران، اخبار جعلی و تمرکز قدرت، تفکر فلسفی و رادیکال درباره فناوری میتواند به ما کمک کند آیندهای انسانیتر را تصور و بنا کنیم.
قسمتهای مرتبط
- کرونا و بحران سرمایهداری — همین اپیزود بهشدت به نقد سرمایهداری بیمار و تأثیر کرونا بر بازارها و ساختار قدرت میپردازد که ادامهٔ مستقیم بحث فلسفی این قسمت است
- کرونا و اقتصاد جهانی — بحث دربارهٔ پیامدهای کووید-۱۹ بر اقتصاد و جامعه که در این گفتگو محور اصلی نگاه فلسفی به بلاکچین است
- بلاکچین و آسیبشناسی اجتماعی — نگاه اجتماعی-فلسفی به بلاکچین و تمرکززدایی در کشورهای در حال توسعه، همراستا با موضوع قدرت و اتوماسیون در این قسمت
- ذات بیتکوین و بلاکچین — بررسی ماهیت و فلسفهٔ بنیادین بیتکوین و بلاکچین که این اپیزود آن را از منظر فلسفه بسط میدهد
- اقتصاد غیرمتمرکز DeFi — ادامهٔ بحث تمرکززدایی مالی و جایگزینی واسطههای مالی که در این گفتگو دربارهٔ استثمار و بانکها مطرح میشود
