Available on
شیر یا خط - قسمت نهم
استخراج و یا ماینینگ در ایران
با یک سری از دوستان ماینر در ایران گفتگویی داشتیم و به موضوع بهینه سازی و بومی سازی صنعت استخراج دیجی ارز ها (کریپتوکارنسی) در ایران و چالشهایی که در این راه است پرداختیم.
۱۳ خرداد ۱۳۹۶
4 July 2017
در قسمت نهم «شیر یا خط» سراغ ادامه بحث ماینینگ رفتیم، اما اینبار با تمرکز بیشتر بر تجربه استخراج در ایران. چند تن از دوستانی که بهطور واقعی و در مقیاس فارم در داخل کشور ماینینگ میکنند در این اپیزود حاضر شدند تا از خاطرات، چالشها و درسهایی که در این مسیر آموختهاند بگویند. اگر با مفاهیم پایه ماینینگ آشنا نیستید، مبانی آن (تعریف ماینینگ و الگوریتمها) در قسمت چهارم پوشش داده شده و موضوع UASF (یوزر اکتیویتد سافتفورک) که قرار است اول آگوست رخ دهد نیز به اپیزود آینده موکول شده است.
🇬🇧 English Summary
Iran’s mining scene at a professional level is the focus of this ninth episode of the Shir ya Khat podcast, which builds on the earlier basics episode to dig into the hardware, economics, and challenges of running crypto mining rigs and farms inside Iran. The hosts and guest miners compare mining hardware options—ASICs (Application Specific Integrated Circuits) like Bitmain’s Antminer for Bitcoin’s SHA-256 versus GPU rigs (AMD’s RX 470/480/580 and Nvidia’s GTX 1070/1080) for ASIC-resistant algorithms such as Ethereum’s Dagger-Hashimoto, Monero (CPU-friendly), Equihash coins, Zcash, and Ethereum Classic—while stressing the difficulty of importing scarce, warranty-less, non-resalable gear amid a global GPU, power-supply, and riser shortage. They explain mining pools versus solo mining, block rewards and the Bitcoin halving, pool payout methods, P2Pool, server ping and orphan/uncle rates, the case for an Iran-based pool, mining-pool centralization, the 51% attack, mempool transaction censorship, and how China’s cheap electricity, mining farms, and firewall pose network fork risks. Practical rig-building advice covers electrical amperage and cabling, heat dissipation and airflow, undervolting/downclocking, BIOS/RAM-timing overclocking, swamp coolers, dust management, virtual memory for growing DAG epoch sizes, and detailed ROI calculations warning against short-term payback expectations given volatile prices and the difficulty bomb. The episode also previews the upcoming August 1st UASF (User Activated Soft Fork) and SegWit debate, explains soft forks versus hard forks and Ethereum’s planned move to Proof of Stake, and promotes new Iranian tools at miningbox.com—a Stack Overflow-style mining Q&A forum and a localized profitability calculator factoring hardware, electricity tiers, difficulty, and coin selection.
توضیحات اپیزود
مهمانان این قسمت از انگیزه ورودشان به ماینینگ گفتند؛ برای بسیاری از آنها نقطه شروع، کنجکاوی درباره نحوه کار بیتکوین و ارتباط ماینینگ با آن بود، نه صرفاً درآمد. یکی از مهمانها تعریف کرد که چطور با دنبال کردن مطالب فرومهای خارجی و گروه کوین ایران، کمکم شروع به جمع کردن سختافزار برای یک ریگ کرد و در آن مقطع تمرکز بیشتر روی توان CPU بود. چالشهای اصلی آن روزها گرانی سختافزار، دشواری تأمین و وارد کردن قطعات، نبود قطعات مکمل در بازار، و حالت آزمونوخطا بودن کار (چون هنوز جامعه امروزی شکل نگرفته بود) عنوان شد.
بخش مهمی از گفتگو به انتخاب سختافزار اختصاص یافت: تفاوت دستگاههای ASIC (مدارهای مجتمع با کاربرد خاص که تنها یک الگوریتم را اجرا میکنند، مثل Antminer برای بیتکوین) با کارتهای گرافیک همهمنظوره. مزیت کلیدی GPU در ایران داشتن گارانتی و قابلیت فروش دست دوم بود، در حالی که ASIC پس از بالا رفتن دیفیکالتی عملاً غیرقابلفروش میشود. همچنین درباره کارتهای گرافیک مخصوص ماینینگ که خروجی تصویر ندارند و در آینده نزدیک وارد بازار ایران میشوند هشدار داده شد، چون این کارتها هم مانند ASIC ارزش فروش مجدد نخواهند داشت.
محور دیگر بحث، ماینینگپول و اقتصاد پاداش بود: تفاوت ماینینگ سولو (که برای بیتکوین عملاً ناممکن است) و ماینینگپول که در آن قدرت محاسباتی به اشتراک گذاشته میشود و پاداش بلاک به نسبت شیر هر شخص تقسیم میگردد. مهمانان درباره امکان و مزایای راهاندازی یک ماینینگپول ایرانی، اهمیت پینگ و آیپی سرور داخلی برای کاهش اورفن/آنکل ریت، بحث تمرکزگرایی ماینینگپولها، حمله ۵۱ درصد، و نگرانی از تمرکز هشریت در چین (و فایروال آن) صحبت کردند. بخش پایانی هم روی سرمایش، ایرفلو، مصرف برق و محاسبه بازگشت سرمایه متمرکز بود.
نکات اصلی بحثشده
سختافزار: ASIC در برابر GPU
- ASIC مخفف Application-Specific Integrated Circuit است؛ فقط یک الگوریتم را اجرا میکند و پس از افزایش دیفیکالتی عملاً غیرقابل فروش میشود.
- کارتهای گرافیک در ایران گارانتی دارند و در صورت سوختن توسط شرکتها تعویض میشوند؛ همچنین قابل فروش دست دوماند.
- الگوریتمهای جدیدتر «مقاوم به ASIC» طراحی شدهاند و با CPU/GPU ماین میشوند (مثلاً مونرو روی CPU جواب میدهد).
- کارتهای مخصوص ماینینگ خروجی تصویر ندارند، پس نه به درد گیم و نه کاربرد دیگری میخورند و فروش دست دومشان سخت است.
مدلهای ماینینگ و پاداش
- ماینینگ سولو برای بیتکوین تقریباً غیرممکن است؛ ماینینگپول قدرت محاسباتی را تجمیع میکند.
- پاداش بلاک بیتکوین از ۵۰ شروع شد، هر حدود چهار سال نصف میشود (در آن زمان ۱۲.۵ بیتکوین) و کل عرضه تا حدود سال ۲۰۱۴۰ به ۲۱ میلیون میرسد.
- اتریوم پاداش ثابت ۵ اتر در هر بلاک بهعلاوه فی تراکنشها دارد.
- سیستم P2Pool اجازه میدهد یک نود، خود زیرمجموعهای از یک استخر باشد و به غیرمتمرکز شدن کمک میکند.
ماینینگپول ایرانی و شبکه
- در سال ۲۰۱۳ ماینینگپول لایتکوین و بیتکوین ایرانی مبتنی بر P2Pool وجود داشت که بعد از چند ماه بسته شد.
- ساختن ماینینگپول سخت نیست؛ سختتر جذب قدرت محاسباتی کافی است تا اورفن ریت پایین بیاید.
- آیپی سرور داخلی باعث میشود نتیجه کار سریعتر به شبکه برسد و کار بیهوده کاهش یابد.
- ارسال یک شیر یا بلاک به دو استخر همزمان سود اضافه نمیدهد؛ در نهایت فقط یک ریوارد دریافت میشود.
امنیت شبکه و تمرکز
- ماینینگپول میتواند تعیین کند چه تراکنشهایی در بلاک قرار بگیرند.
- در حمله ۵۱ درصد، گروه دارای اکثریت هشریت میتواند جلوی تراکنشهای خاص را بگیرد (نه اینکه صددرصد بلاک بسازد).
- تمرکز ماینینگ در چین به دلیل سختافزار ارزان، فضای فارم و برق تقریباً مجانی است؛ فایروال چین میتواند با ایجاد اختلال باعث فورک شود.
سرمایش، ایرفلو و برق
- گرمای تولیدی برابر با توان مصرفی است (کارت ۱۵۰ واتی ≈ ۱۵۰ وات گرما)؛ گرما قاتل عمر کارت است.
- مهمترین اصل، دفع سریع هوای گرم (۵۰ تا ۶۰ درجه) به بیرون پیش از تبادل با هوای محیط است.
- گرد و غبار مثل پتو روی هیتسینک مینشیند، انتقال حرارت را مختل و «پیرداغی» قطعات (افت HFE) را تسریع میکند.
- کولر گازی بدون ایرفلو مناسب کارساز نیست؛ باید جریان هوا ایجاد و هوای گرم از پنجره/کانال خارج شود؛ کولر آبی گزینه اقتصادی خوبی در ایران است.
- باز کردن پلیت انتهای کارت و آندروولتینگ (کاهش هشریت/ولتاژ) میتواند تا چند درجه دما را کم کند.
- برای برق باید ظرفیت کابل (کابل ۶، حدود ۳۵ تا ۴۰ آمپر) و مصرف هر ریگ (حدود ۵ تا ۶ آمپر) با درصد ایمنی محاسبه شود.
AMD در برابر Nvidia و بحث DAG/Epoch
- کارتهای AMD (بهویژه RX 470) بهطور سنتی بازدهی و ROI بهتری در ماینینگ داشتند و امکان تغییر تایمینگ رم برای هشریت بالاتر دارند.
- Nvidia نسبت به قیمت، بازده کمتری میدهد ولی به دلیل کمبود AMD به سراغ آن رفتند.
- با بزرگ شدن سایز DAG/Epoch اتریوم، کارتهای با رم پایین از کار میافتند و باید حافظه مجازی تعریف کرد؛ اتریوم کلاسیک برای کارتهای قدیمی میماند.
- بررسیها نشان داد GTX 1070 در آن مقطع بهترین و اقتصادیترین گزینه برای اتریوم بود؛ AMD در طولانیمدت افت هشریت شدیدتری دارد.
بازگشت سرمایه و روانشناسی بازار
- ماشینحساب فقط ابزار برآورد است و عوامل زیاد (قیمت، دیفیکالتی، برق) را نمیتوان دقیق پیشبینی کرد؛ باید بلندمدت و روی بازههای بالاتر (مثلاً دو برابر) حساب کرد.
- «دیفیکالتی بامب» با هجوم میلیونی کارتها میتواند سود را بالای ۵۰ درصد کاهش دهد.
- تجربه شخصی: ROI که ۱۵ ماه برآورد شده بود با جهش قیمت اتریوم (از ~۷ دلار به چند صد دلار) در حدود ۵.۵ ماه محقق شد، اما این «لاتاری» بود و ریسک امروز بیشتر است.
- توصیه: پانیک نکنید؛ کاهش قیمت دلیل نخریدن نیست، همانطور که نمیگویید تا اتریوم به ۳۰ دلار برنگردد نمیخرم.
تأمین قطعات و ابزارها
- کمبود جهانی کارت گرافیک، پاور و رایزر تأمین قطعات را به چالش تبدیل کرده؛ GTX 1070 با حافظه ۳۲ بیت (حدود دو میلیون تومان) گزینه موجود بود.
- مادربردهای هشتاسلاتی (مثل مدلهای موجود در بازار) تا ۶ کارت Nvidia پشتیبانی میشوند؛ سلرون G3900 برای CPU کافی است و نیازی به مدل گرانتر نیست.
- سرویس آزمایشی سایت miningbox.com شامل بخش پرسشوپاسخ (شبیه Stack Overflow) و یک ماشینحساب فارسی برای محاسبه سود، انتخاب سختافزار و هزینه برق (خانگی/کشاورزی/صنعتی) راهاندازی شده است.
نتیجهگیری
ماینینگ در ایران بیش از آنکه یک درآمد سریع باشد، یک کار تخصصی و نیازمند تحقیق، پشتکار و همراهی با جامعه باتجربه است. سرمایش صحیح، انتخاب هوشمندانه سختافزار، نگاه بلندمدت به بازگشت سرمایه و پرهیز از تصمیمهای هیجانی، تفاوت میان یک ماینر موفق و ناموفق را میسازد. تمام نظرات این پادکست شخصی و بر اساس تجربه است؛ پیش از هرگونه سرمایهگذاری، خودتان مطالعه و بررسی کنید و صرفاً بر پایه پیشنهادهای این برنامه اقدام نکنید.
قسمتهای مرتبط
- ماینینگ و اثبات کار (S01E04) — مبانی ماینینگ، الگوریتمها و مفهوم اثبات کار که این قسمت بارها به آن ارجاع میدهد و ادامهاش است
- سگویت و اول آگوست (S01E10) — در همین قسمت به بحث UASF و رویداد اول آگوست اشاره و وعده اپیزود کامل هفته بعد داده میشود
- فورک و بحث بلاکسایز (S01E05) — توضیح هارد فورک و سافت فورک و بلاکسایز که در این قسمت مطرح شد و به اپیزود پنجم ارجاع داده میشود
- اتریوم (S01E02) — بخش زیادی از این قسمت درباره ماین کردن اتریوم، ریوارد بلاک و رفتن به سمت پروف آف استیک است
